Ένας από τους «κρυμμένους θησαυρούς» της Μόνιμης Έκθεσης του Μουσείου είναι το μυστηριώδες εκμαγείο, δηλαδή το αρνητικό αποτύπωμα, του δεξιού χεριού του Νίκου Καζαντζάκη.
Στις 5 Νοεμβρίου 1957, την ημέρα της κηδείας του συγγραφέα, η εφημερίδα «Ακρόπολις» δημοσίευσε φωτογραφία με την Ελένη Καζαντζάκη να δείχνει σε συγγενείς ένα κιβώτιο, που –σύμφωνα με τον συντάκτη– περιείχε το εκμαγείο του δεξιού του χεριού.
Χρόνια αργότερα, ο εκδότης Γιάννης Γουδέλης δήλωσε σε συνέντευξή του ότι κατέχει το εκμαγείο, έργο του γλύπτη Θανάση Απάρτη, το οποίο μάλιστα η Ελένη Καζαντζάκη είχε ζητήσει να καταστραφεί.
Η ίδια, σε επιστολή της προς τον ιδρυτή του Μουσείου Γιώργο Ανεμογιάννη, αρνείται κατηγορηματικά τις δηλώσεις Γουδέλη, λέγοντας πως «ποτέ και από κανέναν δεν έγινε εκμαγείο» και τον χαρακτηρίζει ψεύτη.
Ο Γιώργος Ανεμογιάννης, από την άλλη, δηλώνει σε συνέντευξή του πως θεωρεί το εκμαγείο το σημαντικότερο έκθεμα του Μουσείου!
Από γραφομηχανές και κοσμήματα μέχρι έπιπλα και άλλα αναμνηστικά είδη, πολλά αντικείμενα αμφίβολης προέλευσης εμφανίζονται κατά καιρούς με την ετικέτα του συγγραφέα.
Το ίδιο συμβαίνει με όλους τους σπουδαίους συγγραφείς του κόσμου – από τους Παλαμά, Σολωμό και Παπαδιαμάντη μέχρι και τον William Shakespeare και την Jane Austen. Αναπόσπαστο τμήμα της κληρονομιάς που άφησαν πίσω τους είναι και τα αντικείμενα που ίσως τους ανήκαν.
Τελικά είναι το εκμαγείο του χεριού του Νίκου Καζαντζάκη; Και αν όχι, τότε σε ποιον ανήκει;
Η αλήθεια μάλλον βρίσκεται κάπου ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα. Στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη η αναζήτηση συνεχίζεται, πάντα με αυστηρά κριτήρια πρόσκτησης, τεκμηρίωσης και ένταξης τέτοιων τεκμηρίων στη Μόνιμη Έκθεση.
