Ξεκάθαρο μήνυμα για την προστασία του Μνημείου της Παπούρας και τις καθυστερήσεις του Αεροδρομίου Καστελλίου που οφειλόνται στην ολιγωρία του Υπουργείου Υποδομών

Σαφές μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις, απηύθυνε ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου, στη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε χθες Δευτέρα 7 Ιουλίου 2025, με επίκεντρο την προστασία και ανάδειξη του αρχαιότερου και σπουδαιότερου Αρχαιολογικού Μνημείου που αποκαλύφθηκε στο πλαίσιο των εργασιών για το Αεροδρόμιο Καστελλίου και ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) την Τετάρτη 9 Ιουλίου, στην οποία θα συζητηθεί η “απαράδεκτη πρόταση πνιγμού” του Μνημείου.

Αναφερόμενος στις ξεκάθαρες θέσεις του Δήμου, ο Δήμαρχος τόνισε:

“Από την πρώτη στιγμή που αποκαλύφθηκε το αρχαιολογικό εύρημα στην Παπούρα, καταστήσαμε σαφή τη θέση του Δήμου μας: Τα Υπουργεία Υποδομών και Πολιτισμού πρέπει να εγγυηθούν την προστασία, την ανάδειξη και τη διασφάλιση της επισκεψιμότητας του σπουδαίου μνημείου“, υπογραμμίζοντας ότι είναι προφανής η ανάγκη για μεταφορά του ραντάρ σε κατάλληλη θέση που δεν θα προκαλεί νέα προβλήματα.

Ο Δήμαρχος άσκησε κριτική στο Υπουργείο Υποδομών, σημειώνοντας ότι: “Έδώ και 18 μήνες, αντί να αναζητήσει εναλλακτικές θέσεις, περίμενε τη μελέτη τοπίου που ανέθεσαν για την τοποθέτηση των ραντάρ εφαπτόμενα στο μνημείο! Και μάλιστα, το Υπουργείο Υποδομών ισχυρίστηκε –στη σύσκεψη στο Αεροδρόμιο το Σάββατο– ότι η προτεινόμενη θέση των ραντάρ είναι εισήγηση των αρχαιολόγων του Υπουργείου Πολιτισμού!!! Όπως φαίνεται, η ολιγωρία και οι καθυστερήσεις του Υπουργείου Υποδομών είναι χαρακτηριστικές σε μια σειρά θεμάτων. Ας αφήσει λοιπόν την προπαγάνδα που διαρρέει και προφανώς θα ξεδιπλώσει ότι για τις καθυστερήσεις και την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος ευθύνεται ο Δήμος και η τοπική κοινωνία που διεκδικεί“.

Αναφορικά με τις θέσεις του Δήμου για το Μνημείο στην Παπούρα και τη διαδικασία του ΚΑΣ ο Δήμαρχος ανέφερε χαρακτηριστικά  τα παρακάτω: 

«-Απορρίπτουμε απερίφραστα την εισήγηση για τη συγκεκριμένη πρόταση του Υπουργείου Υποδομών και τις θέσεις των ραντάρ που πνίγουν και καταστρέφουν το μνημείο.

-Ζητούμε να κηρυχθεί άμεσα ο αρχαιολογικός χώρος και μάλιστα ως μείζονος σημασίας.

-Να συνεχιστεί η ανασκαφή.

-Να προστατευτεί, αναστηλωθεί και να αναδειχθεί το μνημείο.

-Να καταστεί επισκέψιμο.

Το Υπουργείο Υποδομών ας κάνει αυτό που δεν έκανε εδώ και καιρό και να αναζητήσει έστω και τώρα τις εναλλακτικές, όπως υποχρεούται. Την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν μπορεί να συνεχίσει να πηγαίνει με τον «αραμπά».

Σε ό,τι αφορά την επικείμενη διαδικασία του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου: 

-Θα παραστούμε για να δηλώσουμε τις απόψεις μας και τα αιτήματα σχετικά με το μνημείο.

-Θα καταθέσουμε την αντίθεσή μας για τη συγκεκριμένη πρόταση εγκατάστασης των ραντάρ.

-Θα ζητήσουμε αυτοψία, ώστε τα μέλη του ΚΑΣ να έχουν ιδία αντίληψη για το μνημείο πριν την ψήφο τους. (Ελπίζουμε ότι τουλάχιστον οι 10 αρχαιολόγοι από τα 17 μέλη του ΚΑΣ θα ψηφίσουν ανεπηρέαστα τιμώντας την επιστημοσύνη τους και τον όρκο τους)».

Ο κ. Κεγκέρογλου υπογράμμισε επίσης την ευθύνη της Πολιτείας και της ΥΠΑ, σημειώνοντας πως από το 2022 είχε προειδοποιήσει για την καθυστέρηση στα έργα αεροναυτιλίας και ζήτησε τη μετακίνηση των ραντάρ σε άλλη θέση, με πλήρη σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Όπως είπε ο κ. Κεγκέρογλου, λύσεις υπάρχουν, αρκεί να αναζητηθούν, ασκώντας σκληρή κριτική στην Κυβέρνηση. Τόνισε μάλιστα ότι δεν αποκλείεται, καθυστερήσεις που «χρεώνονται» αποκλειστικά στο Υπουργείο να αποδοθούν ακόμη και στον Δήμο, εξαιτίας των διεκδικήσεων  του για την Παπούρα!

Ο Δήμαρχος υπογράμμισε πως η ιδανική λύση δεν μπορεί να περιορίζεται στη μοναδική πρόταση του Υπουργείου Υποδομών, την οποία χαρακτήρισε απαράδεκτη. Επεσήμανε ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο απαιτεί, κατά την επιλογή τοποθεσίας ενός έργου ή σχεδίου ανάπτυξης, να προηγείται προμελέτη με τουλάχιστον τρεις εναλλακτικές επιλογές. Αυτές οι επιλογές θα πρέπει να παρουσιάζονται στην κοινωνία και τους αρμόδιους φορείς για να επιλεγεί η βέλτιστη. Καθώς αυτή η διαδικασία δεν ακολουθήθηκε, υπάρχει πλέον ο κίνδυνος επιπλέον καθυστερήσεων. Κι αυτό γιατί, ανεξάρτητα από την τελική θέση του ραντάρ, θα χρειαστούν νέες αρχαιολογικές ανασκαφές και έρευνες, κάτι που όχι μόνο θα καθυστερήσει περαιτέρω το έργο, αλλά ενδέχεται να φέρει στο φως και νέα αρχαιολογικά ευρήματα.

Εν τω μεταξύ, την Κυριακή πραγματοποιήθηκε ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο για πολίτες της περιοχής, γεγονός που δείχνει το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας που ζητά  επίσης τη μη εγκατάσταση ραντάρ στο λόφο της Παπούρας και την πλήρη προστασία του μνημείου. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι 114 αρχαιολόγοι τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό, εκφράζουν την επιτακτική ανάγκη για τη διάσωση του Μνημείου και μάλιστα έχουν υπογράψει κείμενο στήριξης, το οποίο πρόκειται να αποσταλεί στο ΚΑΣ πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της Τετάρτης.

ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ στο ΑΔ σε αντίθεση με την παραχωρησιούχο που προχωρεί έγκαιρα τα δικά της 

Σε αντίθεση με την παραχωρησιούχο εταιρεία, η οποία προχωρά με γοργούς ρυθμούς τα δικά της έργα, ο Δήμαρχος αναφέρθηκε επίσης, στις μεγάλες και αδικαιολόγητες καθυστερήσεις του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών σε κρίσιμες υποχρεώσεις που προβλέπονται στη σύμβαση παραχώρησης για την κατασκευή του νέου Αεροδρομίου. Αυτές περιλαμβάνουν συνοδά έργα, αναγκαία έργα που δεν έχουν προβλεφθεί, θέματα αεροναυτιλίας, αδειοδοτήσεις, τροποποιήσεις κ.λπ., για τα οποία παρατηρείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, χαρακτηριστική αδιαφορία, όπως στην υδροδότηση και την αποχέτευση/βιολογικό.

Α. ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΟΔΟΠΟΙΙΑ

“Δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα παρά την υποχρέωση και τα υπομνήματα που έχουμε καταθέσει. Μόλις αναλαμβάνει νέος υπουργός, υπόσχεται ότι θα τα δούμε, αλλά…”, είπε ο Δήμαρχος.

Σύνδεση Αεροδρομίου με Μεσαρά και νότιο Ρέθυμνο: Πραιτώρια – Μεσοχωριό – Καστελλιανά – Αρκαλοχώρι – Αεροδρόμιο και βελτίωση της σύνδεσης με Ιεράπετρα.

Βελτίωση της ασφάλειας του δρόμου Ηράκλειο-Βιάννος, ο οποίος θα σηκώσει πολύ μεγαλύτερο κυκλοφοριακό φόρτο απ’ αυτόν που έχει εκτιμηθεί.

Τοπικές οδικές συνδέσεις: Καμία πρόβλεψη, καμία ενέργεια για τοπικές οδικές συνδέσεις:

Ενδεικτικά αναφέρουμε τους δρόμους:

Αεροδρόμιο – Θραψανό

Αεροδρόμιο – Ευαγγελισμός (Σύνδεση μέσω παράδρομου)

Γήπεδο Ρουσοχωρίων – Αρκαλοχώρι, Κόμβος Αυλής – Αρκαλοχώρι

Καστέλλι – ΙΜ Καλλέργη

Καστέλλι – Λύττος – Ασκοί – Αβδού

Περιφερειακός Καστελλίου

Σύνδεση (Εναλλακτική) Αεροδρομίου με Οροπέδιο Λασιθίου: Τμήμα Περίβολος Γερακίου – Αγία Άννα – Οροπέδιο.

Αποκατάσταση Δημοτικής και Αγροτικής οδοποιίας που καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από τη διέλευση των βαρέως τύπου εργοταξιακών οχημάτων των εργολάβων του έργου.

Β1. ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗ

Το συμφωνημένο με την προηγούμενη δημοτική αρχή, σχέδιο για την υδροδότηση του Αεροδρομίου ακόμη δεν έχει ξεκινήσει να υλοποιείται.

Β2. ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ / ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ

Δεν έχει προχωρήσει η σύνδεση των γύρω οικισμών με τον βιολογικό του Αεροδρομίου προκειμένου να υπάρχει και η πρώτη ύλη για τη δοκιμαστική λειτουργία και πιστοποίηση του Βιολογικού, που πρέπει να γίνει πολύ πριν την έναρξη λειτουργίας του Αεροδρομίου.

Β3. ΔΙΑΘΕΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ

Αρνείται να υιοθετήσει, ακόμη και να συζητήσει, την πρότασή μας για τη διάθεση της εκροής του Βιολογικού Καθαρισμού για άρδευση, αντί της προβλεπόμενης απευθείας διάθεσής της στον υδροφόρο ορίζοντα μέσω των “πηγαδιών” που θα προκαλέσει μη αντιστρεπτή βλάβη. Έχουμε προτείνει και ζητήσει να κατασκευαστούν οι απαραίτητες υποδομές: δύο δεξαμενές εν σειρά από την εκροή του Βιολογικού Καθαρισμού Αεροδρομίου (μια δεξαμενή «κρίσης» και μια δεξαμενή «άρδευσης») εκτός περιοχής του έργου του Αεροδρομίου με αγωγό από τη δεξαμενή κρίσης. Έτσι, η διάθεση της εκροής του Βιολογικού Καθαρισμού Αεροδρομίου, αντί του επικίνδυνου τεχνικού εμπλουτισμού μέσω των “τεχνητών πηγαδιών” της λεκάνης απ’ όπου αντλείται πόσιμο νερό και υδρεύεται μεγάλο μέρος του Δήμου Ηρακλείου, θα αξιοποιείται με διάθεση του παραγόμενου “νερού” απευθείας για άρδευση δενδρωδών καλλιεργειών και ελαιοδέντρων μέσω μικρής λιμνοδεξαμενής.

Γ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ: Την ανάγκη υπογειοποίησης της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας κατά το τμήμα Λαγός – Μονή Καλλέργη – Καστέλλι και την ταυτόχρονη “αποκατάσταση” / κατασκευή του δρόμου Καστέλλι – ΙΜ Καλλέργη. Ακόμη δεν εκδόθηκε η Απόφαση για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).

Δ. ΤΟΥΝΕΛ: Δύο χρόνια μετά τις συζητήσεις για την ανάγκη Τούνελ και παρά τις θετικές γνωμοδοτήσεις των περιφερειακών θεσμικών οργάνων, ακόμη δεν εκδόθηκε η Απόφαση για την ΜΠΕ.

Ε. ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ: Στην τελευταία επίσκεψη ο υφυπουργός είπε ότι θα εξεταστεί η δυνατότητα για τα αντιπλημμυρικά.

Στη συνέντευξη τύπου, ο Δήμαρχος πλαισιωνόταν από τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, Γιώργο Καλογεράκη, και την Αντιδήμαρχο, Καλλιόπη Αποστολογιωργάκη. Παρόντες ήταν οι βουλευτές Φραγκίσκος Παρασύρης και Χάρης Μαμουλάκης, ενώ επιστολή στήριξης των αιτημάτων του Δήμου απέστειλε η βουλευτής Ελένη Βατσινά  δια του εκπροσώπου του γραφείου της, ο οποίος παρευρέθηκε στη Συνέντευξη Τύπου ενώ παρόντες ήταν επίσης  το μέλος της Γραμματείας της Περιφερειακής Οργάνωσης Κρήτης του Κινήματος Δημοκρατίας Δημήτρης Κλαράκης και το μέλος του Κινήματος Δημοκρατίας Ηρακλείου Μαρία Καλουδιώτη, ο Αναπληρωτής Περιφερειάρχης Γιώργος Πιταούλης, οι Αντιπεριφερειάρχες Νίκος Συριγωνάκης και Νίκος Ξυλούρης, ο Περιφερειακός Σύμβουλος Γιώργος Παπαδάκης, αρχαιολόγοι και πολίτες, οι οποίοι άκουσαν με προσοχή τις θέσεις και τις διεκδικήσεις του Δήμου στο σημαντικό αυτό θέμα.

Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΟ ΠΑΠΟΥΡΑ

Στο πλαίσιο του έργου του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου στον λόφο Παπούρα, η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως μια εξαιρετικά σπάνια κυκλική κατασκευή των προϊστορικών/μινωικών χρόνων, διαμέτρου 48-50 μ., που αποτελεί μοναδική ανακάλυψη στον Αιγαιακό χώρο. Πρόκειται για αρχιτεκτόνημα υψηλής κατασκευαστικής ακρίβειας με εξωτερική διάρθρωση ενάλληλων λιθόκτιστων δακτυλίων σε διαφορετικά υψομετρικά επίπεδα και με «δαιδαλώδες-λαβυρινθώδες» εσωτερικό.

Η όλη κατασκευή προϋποθέτει σύνθετη γνώση δομικής πρακτικής, που υπερβαίνει τα μέχρι σήμερα δεδομένα για την Κρήτη της 3ης χιλιετίας π.Χ., Έχει ανεγερθεί σε περίοπτη θέση στην κορυφή του λόφου και ελέγχει οπτικά όλη την πεδιάδα Καστελίου, τα Λασιθιώτικα όρη, τις κορυφογραμμές του Γιούχτα στα δυτικά και του Κόφινα στα νότια, γεγονός που υποδηλώνει τη μεγάλη σπουδαιότητα του μνημείου.

Τα ανασκαφικά δεδομένα μαρτυρούν χρήση από τη μινωική προανακτορική έως την παλαιοανακτορική περίοδο (3200 – 1800 π.Χ.) και μερική επανάχρηση στα αρχαϊκά χρόνια (7ος αι. π.Χ.). Εκτός από την λαβυρινθοειδή κατασκευή στην κορυφή, στα πρανή του λόφου υπάρχουν αρχαίο μονοπάτι, μινωικό κτηριακό συγκρότημα και λατρευτικό σπήλαιο. Η πρώτη ανάγνωση των δεδομένων υποδεικνύει τελετουργική και κοινωνικο-θρησκευτική χρήση του μνημείου. Αναμφίβολα πρόκειται για πρωτόγνωρο κοινοτικό έργο προβολής των τοπικών κοινοτήτων.

Η πρόθεση της διαχειρίστριας εταιρείας «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης» να εγκαταστήσει τα ραδιοβοηθήματα του νέου αεροδρομίου στην Παπούρα (ραντάρ ύψους δεκάδων μέτρων, πύργους ελέγχου και άλλα βοηθητικά κτήρια) με εκτενείς διαμορφώσεις και ταπεινώσεις του λόφου θα βλάψει ανεπανόρθωτα το μνημείο και τον περιβάλλοντα χώρο, διαταράσσοντας την άρρηκτη σχέση που τα συνδέει, παραβιάζοντας κατάφωρα τις διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου 4858/2021 και καταστρέφοντας την αυθεντικότητα του πολιτιστικού τοπίου, όπως αυτό αναφέρεται στις διεθνείς συμβάσεις που δεσμεύουν την Ελλάδα.

Είναι αυτονόητο ότι, καθώς η έρευνα δεν έχει ακόμη περατωθεί, δεν επιτρέπεται, από ηθική και νομική άποψη, να παίρνονται οιεσδήποτε αποφάσεις για την τύχη του σπουδαίου λόφου Παπούρα που σημαίνουν την ταπείνωσή του και την βλάβη των μνημείων που περιλαμβάνει.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, το τοπικό Παράρτημα Κρήτης και όλοι όσοι εργαζόμαστε για τη σωτηρία, ερμηνεία και ανάδειξη των αρχαίων μνημείων και υπογράφουμε την παρούσα διαμαρτυρία, καταδικάζουμε την επιχειρούμενη πλήρη υποβάθμιση και κατ’ ουσίαν καταστροφή αυτού του εμβληματικού μνημείου για την πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης και όλης της Ελλάδας, και ζητούμε όλος ο λόφος, ως περιέχων ένα μνημείο μείζονος σημασίας να μείνει ελεύθερος πανταχόθεν, ανέγγιχτος από οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση βλάβη και να θωρακιστεί με την υψηλότερη θεσμική προστασία.

INTERVENTION

The excavation on Papoura Hill, carried out during the construction of the New Heraklion International Airport, has revealed an exceptionally rare circular structure with a diameter of 48–50 m, a unique discovery in the Aegean. It is an extremely precisely constructed work of architecture, featuring a labyrinthine arrangement of successive stone rings set at different heights. Its construction as a whole presupposes an advanced understanding of geometry, overturning our current knowledge of Crete in the 3rd millennium BC. The monument’s importance is indicated by the fact that it has been erected in a prominent position on the hilltop, overlooking the whole of the Kastelli plain, the Lasithi Mountains, Mt Juktas, and Mt Kophinas to the south.

The excavation data indicate that it was used from the Minoan Prepalatial to the Protopalatial period (3200-1800 BC) and reused in Archaic times (7th c. BC). Besides the labyrinthine structure on the hilltop, there is an ancient path, a Minoan building complex and a sacred cave on the slopes. A first reading of the data suggests ritual and socio- religious use of the monument. It is certainly an unprecedented community project.

The «Heraklion International Airport of Crete» management company intends to install the radio navigation facilities of the new airport (over-height radar, control towers and auxiliary buildings) on Papoura Hill, with extensive reconfiguration and levelling of the hill. This will cause irreversible damage to the monument itself and the surrounding area, disrupting the vital relationship between the two, violating flagrantly the provisions of the Greek Archaeological Law 4858/2021 and destroying the authenticity of the cultural landscape, as it is mentioned in the international conventions binding Greece.

It is self-evident that, given that the investigation has not yet been completed, it is morally and legally unacceptable for any decisions to be made on the fate of the important Papoura Hill which would devalue it and damage the monuments to which it is home.

The Association of Greek Archaeologists, the local Crete Branch and all of us who fight for the preservation, interpretation and promotion of the ancient monuments and sign this letter of protest, condemn the attempted complete degradation and, in fact, destruction of this iconic monument, a unique landmark in the cultural heritage of Crete and indeed the whole of Greece, and we ask that the whole hill, as the site of a monument of major significance, must be left entirely free and untouched by any direct or indirect damage and to be declared as an archaeological site demanding protection of the highest level.

1. Adlung Sebastian Dr, Wissenschaftlicher Mitarbeiter, Universität Leipzig Fakultät für Geschichte, Kunst- und Regionalwissenschaften Historisches Seminar, Lehrbereich Klassische Archäologie, Leipzig
2. Aulsebrook Stephanie Dr, University of Warsaw
3. Βαβουρανάκης Γιώργος, Καθηγητής Προϊστορικού Αιγαίου, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

4. Βασιλάκης Αντώνης, Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων
5. Βελένη Πολυξένη, Επίτιμη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
6. Bennet John, Emeritus Professor of Aegean Archaeology, University of Sheffield UK
7. Betancourt Philip, Emeritus Professor of History of Art and Archaeology, Temple University, Philadelphia, USA
8. Bintliff John, Emeritus Professor of Classical Archaeology, Leiden University/ Professorial Fellow University of Edinburg
9. Βλαζάκη-Ανδρεαδάκη Μαρία, Επίτιμη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς/Διευθύντρια Ανασκαφών στον λόφο Καστέλλι Χανίων
10. Blakolmer Fritz, Professor, University of Vienna
11. Brysbaert Ann, Director of Netherlands Institute Athens/ of Ancient Technologies, Materials and Crafts, Leiden University, Faculty of Archaeology
12. Buell Matthiew, Assistant Professor of Classics, Concordia University (Montreal)/ President of the Canadian Institute in Greece (CIG)
13. Cadogan Gerald, MΑ (Oxford), Fellow of the Society of Antiquaries (London), Vice-President, and former Chairman of Council, British School at Athens; former Chairman, Anglo-Hellenic League (London)
14. Caloi Ilaria, Associate Professor in Aegean Prehistory, Ca’ Foscari University of Venice
15. Carter Tristan, Professor, McMaster University / Director of the Stelida Naxos Archaeological Project

16. Cucuzza Nicola, Professor in Aegean Archaeology, University of Genoa
17. D’Agata Anna Lucia, Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale, CNR, Rome
18. Δημοπούλου Νότα, Επίτιμη Διευθύντρια Αρχαιοτήτων
19. Dautais Louis, Historian and Archaeologist, Dual-PhD (2024) in Egyptology & in Aegean Protohistory, UCLouvain – INCAL/AegIS (Belgium)

20. Déderix Sylviane, Dr, PhD, University of Warsaw
21. Devolder Maud, Professor in Αrchaeology of the Aegean World, Ghent University (BE/ PI of the ERC COG project “Conceptualising Processes of Monumental

Architectural Creation in the Eastern Mediterranean Bronze Age”, funded by the European Union (ERC-DAEDALOS-101043552)/ Director of the Malia Palace Project for the French School at Athens

22. Driessen Jan, Emeritus Professor, University of Louvain/ Director Sissi Archaeological Project
23. Evely Don, Independent Researcher, Εx-Curator at Knossos for BSA
24. Γκαλανάκη Καλλιόπη Δρ Κλασικής Αρχαιολογίας, Επίτιμη Προϊσταμένη Τμήματος ΠΚΑΧΜ στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου
25. German Senta, Associate Professor, Classics & Humanities Montclair State University, USA
26. Γκίνη Τσοφοπούλου Ελένη , Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων
27. Godart Louis, Ακαδημαϊκός, Ομότιμος Καθηγητής Μυκηναϊκής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Νάπολης
28. Γουργουλέτη Ελένη, Αρχαιολόγος με ειδίκευση στην προϊστορική αρχαιολογία
29. Γραμματικάκη Εύα, Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων
30. Giumlia-Mair Alessandra, Phil., M.Sc., AGM Archeoanalisi, Italy/Former Director of Research Laboratory, Institute of Archaeology, Russian Academy of Sciences, Moscow
31. Ζαρίφης Νικόλαος Δρ, Επίτιμος Προϊστάμενος ΥΝΜΤΕ Δωδεκανήσου
32. Hadjidaki Marder Elpida, Director of Phalasarna Excavations/Past Director of Maritime Antiquities
33. Iacono Francesco, Professore Associato in Preistoria e Protostoria, Dipartimento di Storia Culture Civiltà, Alma Mater Studiorum, Università di Bologna

34. Ιακώβου Μαρία, Ομότιμη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου
35. Jung Reinhard, PD , Ηead FG Research group Mediterranean Economies, Austrian Archaeological Institute, Austrian Academy of Sciences
36. Jusseret Simon, PhD, Geologist and Archaeologist

37. Καβρουλάκη Μαριάνα, Πειραματική Αρχαιολόγος, Ιστορικός Διατροφής
38. Κανίνια Εριφύλη, Αρχαιολόγος
39. Κάντα Αθανασία, Επίτιμη Διευθύντρια Αρχαιοτήτων

40. Καραδήμας Νεκτάριος, Δρ Αρχαιολογίας, Αιγεύς – Εταιρεία Αιγαιακής Προϊστορίας
41. Καρέτσου Αλεξάνδρα, Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων
42. Καρναβά Άρτεμις, Επίκουρη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
43. Κατσιώτη Αγγελική, Τέως Προϊσταμένη Τμήματος Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου
44. Kelder M. (Jorrit) Dr, Centre for the Study of Manuscript Cultures, Universität Hamburg/ Wolfson College, University of Oxford
45. Knappett Carl, Professor, Walter Graham/ Homer Thompson Chair in Aegean Prehistory, Department of Art History, University of Toronto
46. Kόπακα Κατερίνα, Ομότιμη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
47. Κοτσώνας Αντώνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Μεσογειακής Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης
48. Κούρου Νότα, Ομότιμη Καθηγήτρια Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

49. Κριτζάς Χαράλαμπος, Επίτιμος Διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου

50. Κυρίτση Μαρία, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας
51. Laffineur Robert, Emeritus Professor of the University of Liège, Rawson Visiting Scholar at the Dept of Classics of the University of Cincinnati/ Honorary Consul of the Hellenic Republic in Liege for the provinces of Wallonia
52. Langohr Charlotte, Research Associate at the National Fund for Scientific Research/Professor at University of Louvain
53. Lewartowski Kazimierz, Professor, Polish Archaeological Institute at Athens, Faculty of Archaeology, University of Warsaw
54. Livarda Alexandra, Dr, Senior Researcher, Editor-in-Chief

Environmental Archaeology, Landscape Archaeology Research Group (GIAP), Catalan Institute of Classical Archaeology (ICAC), Tarragona, Spain

55. Macdonald Colin, Dr, Former Curator of Knossos for the British School at Athens

56. MacGillivray Joseph Alexander, Co-director, Palaikastro excavations of the British School at Athens/ Dietrich von Bothmer Research Scholar, Department of Greek and Roman Art, Metropolitan Museum of Art
57. Μαντζουράνη Ελένη, Ομότιμη καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
58. Maran Joseph, Professor of Prehistory and Protohistory, Heidelberg University
59. Μαρινάτου Ναννώ, Επίτιμη διακεκριμένη καθηγήτρια Κλασσικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Ιλινόις, Σικάγο
60. Μαρκέτου Σταματία, Αρχαιολόγος, Πρώην Πρόεδρος Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

61. Μαρκουλάκη Σταυρούλα, Επίτιμη Προϊσταμένη Αρχαιοτήτων 62.Μαστροχρήστος Νίκος, Δρ Αρχαιολόγος
62. Μαθιουδάκη Ηρώ, Αναπληρώτρια ερευνήτρια της Ερευνητικής Ομάδας AEGIS, Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβέν, Βέλγιο
63. Militello Pietro , Full professor of Aegean Civilisations, Dipartimento di Scienze Umanistiche, Università di Catania
64. Momigliano Nicoletta , Professor of Aegean Studies, Dept. of Classics and Ancient History, School of Humanities, University of Bristol
65. Moody Jennifer, Research Fellow, Department of Classics, University of Texas at Austin
66. Morris Christine, Andrew A David Professor in Greek Archaeology and History / Chair of the Irish Institute of Hellenic Studies at Athens, Trinity College Dublin, Ireland
67. Μουτάφη Ιωάννα, Δρ Αρχαιολογίας, Μεταδιδακτορική υπότροφος, Ludwig- Maximilians-Universität München

69. Μπαλλή Ράνια, Διδάκτωρ Αρχαιολογίας, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

70. Μπάτζιου Ανθή, Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων
71. Mωραΐτου Αλεξάνδρα, Αρχαιολόγος

72. Niemeier Wolf-Dietrich, Professor, Dr.h.c., Director emeritus, German Archaeological Institute in Athens

73. Νινιού Κινδελή Βάννα, Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων
74. Nowicki Krystof, Professor in the Polish Academy of Science (Institute of Archaeology and Ethnology), Director of the Karphi excavation for 2023-27
75. Ντούμας Χρίστος, Ομότιμος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών/ Πρώην Δ/ντής Αρχαιοτήτων ΥΠΠΟ/ Πρώην Έφορος Αρχαιοτήτων

76. Pakkanen Petra, Director, Finnish Archaeological Institute at Athens
77. Παπαδάκη Χριστίνα, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο τμήμα Μεσογειακών σπουδών Πανεπιστημίου Αιγαίου

78. Παναγιωτόπουλος Διαμαντής, Τακτικός Καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης
79. Πατσιαδά Βασιλική, Αρχαιολόγος
80. Peatfield Alan, Director East Cretan Peak Sanctuary
81. Πετράκης Βασίλης, Eπίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
82. Πλάτων Λευτέρης, Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
83. Pomadere Maia, Senior Lecturer in Aegean Archaeology, Université Paris 1
84. Puglisi Dario, Research associate in Prehistory and Protohistory at Università di Catania – Dipartimento di Scienze Umanistiche
85. Ρεθεμιωτάκης Γιώργος Επίτιμος Διευθυντής Αρχαιοτήτων
86. Rueff Bastien, Membre scientifique, École française d’Athènes
87. Rupp David, Emeritus, Department of Classics and Archaeology Brock University, St. Catharines, ON – Canada
88. Rutter Jeremy, Professor of Classics Emeritus, Dartmouth College, Hanover, New Hampshire, U.S.A.
89. Sacconi Anna, Professor, Sapienza Università di Roma
90. Σαρπάκη Ανάγια, A. PhD, Archaeologist – archaeobotanist, Independent scholar, Chania

91. Schönheit Lilian Dr, Hamburger Kunsthalle

92. Shapland Andrew, University of Oxford
93. Sherratt Susan, Emeritus Professor of East Mediterranean Archaeology, University of Sheffield
94. Smith Angus, Professor, Brock University| Department of Classics and Archaeology

95. Soles Jeff, Co-Director, Greek-American Excavations at Mochlos, Crete
96. Σολωμού Αναστασία, Yποψήφια διδάκτωρ στο Université Paul-Valéry, Montpellier 3 και στο Université Catholique de Louvain.

97. Souyoudzoglou-Haywood Christina, Arch. Cons. (UCL), MA (Edinb), PhD (Liver)

Assistant Professor (Adjunct), UCD School of Classics, University College Dublin/ Director, Kephalonia Project – Livatho Valley Survey

98. Σοφιανού Χρύσα, Επίτιμη Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου
99. Steinmann Bernhard, Exhibition Manager, Hessen Kassel Heritage, Germany
100. Strasser Thomas, Professor, Department of Art and Art History, Providence College
101. Theodoropoulou Polychroniadis Zetta, Chair, Greek Archaeological Committee UK
102. Todaro Simona, Associated professor of Prehistory, Director of MUAC, Direttore of CEARC, University of Catania
103. Τριανταφύλλου Σέβη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
104. Τσιποπούλου Μεταξία, Δρ, Eπίτιμη διευθύντρια ΥΠΠΟ
105. Tully Caroline Dr, Classics and Archaeology, School of Historical and Philosophical Studies, University of Melbourne, Parkville 3010, Australia

106. Tyree Loeta Dr, Skoteino Cave Project

107. Ulanowska Agata, Professor, Chair the Department of Aegean and Textile Archeology at the University of Warsaw

108. Van de Moortel Aleydis, Chancellor’s Professor and Head, Department of Classics

University of Tennessee, U.S.A.

109. Φλεβάρη Λουκία, Αρχαιολόγος
110. Weingarten Judith, Litt. (Oxon), Alumna, British School at Athens
111. Whitelaw Todd, Professor of Aegean Archaeology, University College London

112. Wright James, William Kenan, Jr. Chair and Professor emeritus, Department of Classical & Near Eastern Archaeology, Bryn Mawr College/ Director, Kommos Excavations on the South Coast of Crete of the University of Toronto
113. Χαμηλάκης Γιάννης , Καθηγητής Αρχαιολογίας στην Έδρα Ζουκόφσκι/ Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μπράουν, ΗΠΑ.
114. Χανιώτης Άγγελος, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών, Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών, Πρίνστον

Η δήλωση της Αρχαιολόγου και Αντιπροέδρου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινας Κουτσούμπα στα ΜΜΕ, στο περιθώριο της σημερινής Συνέντευξης Τύπου: 

“Εδώ και ένα χρόνο γνωρίζουμε ότι έχει βρεθεί ένα μνημείο πάρα πολύ σημαντικό, μινωικής εποχής, στο λόφο Παπούρα. Για να καταλάβουμε τη σημασία αυτού του μνημείου, όταν τελειώσει η μελέτη του, θα μπει στα βιβλία ιστορίας του σχολείου και πιθανόν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Είναι τόσο σημαντικό. Το παραδέχτηκαν και τα ίδια τα Υπουργεία Υποδομών και Πολιτισμού. Ως αρχαιολόγοι έχουμε πει ότι η Πεδιάδα γενικότερα είναι πάρα πολύ σημαντική και αυτός ήταν λόγος να προηγηθούν οι ανασκαφές και μετά να γίνει ο χώρος του αεροδρομίου και όχι να ερχόμαστε τώρα, στο τελευταίο στάδιο και να πρέπει να πούμε «όχι σε αυτόν τον λόφο αλλά στον άλλο».

Τώρα αυτό που πρέπει να πούμε στο Υπουργείο Υποδομών και στην ΥΠΑ είναι: «Συγγνώμη, οι Μινωίτες σας πρόλαβαν. Ήρθαν εδώ, πολύ πριν από εσάς». Δε γίνεται να συζητάμε ότι δίπλα σε ένα μνημείο σαν αυτό θα μπουν ραντάρ ή κεραίες, όπως αυτό που σχεδιάζεται αυτή τη στιγμή. Δε γίνεται το 2025 να συζητάμε ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Εναλλακτικές, τεχνικές λύσεις πάντα υπάρχουν, οι οποίες μπορεί να έχουν περισσότερο κόστος ή να χρειάζονται περισσότερο χρόνο, τις οποίες πρέπει να παρουσιάσουν δημόσια και να αποφασίσουμε όλοι μαζί ως κοινωνία αν για εμάς είναι σημαντικό. Η τοπική κοινωνία χθες, κατά τη διάρκεια της ξενάγησης μας στο λόφο της Παπούρας, έδειξε ότι και για εκείνη το ζήτημα είναι σημαντικό.

Οι αρχαιολόγοι λέμε: «Σώστε την Παπούρα» και πραγματικά, δεν πιστεύαμε ποτέ ότι θα αντικρίζαμε ένα τέτοιο μνημείο. Αν μου λέγατε ότι θα βλέπαμε ένα μνημείο που να μοιάζει με το λαβύρινθο στις πρώιμες αναπαραστάσεις του, θα έλεγα «αποκλείεται». Όμως η Αρχαιολογία είναι ανεξάντλητη γιατί οι ανθρώπινες κοινωνίες που μελετάμε είναι ανεξάντλητες, κι αυτό ακριβώς μας δείχνει το μνημείο της Παπούρας, το οποίο βρίσκεται εκεί από το 3.000-4.000 π.Χ. Στα δικά μας χέρια θα καταστραφεί με αυτό τον τρόπο;

Εδώ και ένα χρόνο έχουν επισκεφτεί και έχουν ξεναγηθεί πάρα πολλοί ειδικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη η ανασκαφή. Είναι άνθρωποι που μελετάνε τη μινωική Αρχαιολογία, την προϊστορική Αρχαιολογία του Αιγαίου. Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να σωθεί το μνημείο και υπέγραψαν ένα κείμενο που θα στείλουν στο ΚΑΣ Είναι 114 υπογραφές και δεν μιλάμε για αρχαιολόγους υπηρεσίας αλλά για επιστήμονες Πανεπιστημίων που διδάσκουν σήμερα τους φοιτητές μινωική Αρχαιολογία. Μιλάμε για ονόματα όπως:  Πακάνεν,  Μπετανκούρ, Ντούμας, Αντώνης Βασιλάκης και Γιώργος Ρεθεμιωτάκης που υπογράφουν αυτό το κείμενο και ζητάνε από το ΚΑΣ να σώσει το λόφο της Παπούρας. Ενώνουμε και εμείς τις φωνές μας μαζί τους.

Για τη χρήση του μνημείου, η κ. Κουτσούμπα ανέφερε ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η ανασκαφή. «Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι πρόκειται για ένα κτίριο με πολύ εξεζητημένη κάτοψη, με δακτυλίους γύρω-γύρω, ένα πολύ εξεζητημένο κεντρικό κομμάτι με σταυρό που ήταν χωριστά στεγασμένο, έναν υπαίθριο δακτύλιο που το περιβάλλει και γύρω-γύρω δωμάτια στα οποία βρίσκονται αγγεία πόσης και κόκκαλα από ζώα. Μια εκδοχή είναι ότι πρόκειται για κάποιο χώρο λατρείας. Σίγουρα, ένα συγκινησιακό στοιχείο είναι ότι πολύς κόσμος μαζευόταν εκεί, έτρωγε και έπινε σε ποτηράκια που μοιάζουν πάρα πολύ με τα σημερινά της ρακής, δηλαδή μαζευόταν ο κόσμος εν είδει συμποσίου για κάποια λατρεία. Είναι ένα κτίριο που ξεπερνά την ιστορία ενός χωριού, είναι σίγουρα μια κοινοτική προσπάθεια από πολλές περιοχές της Πεδιάδας και φαίνεται από τα εισαγμένα αγγεία που βρίσκουμε ότι έφταναν εκεί από πολλά μέρη της γύρω περιοχής. Είναι πολύ σημαντικό και σήμερα ακόμα εντυπωσιάζει και θα έχουμε περισσότερα να πούμε όταν ολοκληρωθεί η ανασκαφή, αλλά είμαστε σίγουροι ότι για πολλά χρόνια θα το συζητάμε στα συνέδρια, θα παρουσιάζεται στο εξωτερικό, στην Ελλάδα θα γίνουν ντοκιμαντέρ».