Ορόσημο για την προστασία και την αποκατάσταση των ωκεανών
Η Kirsten Schuijt, Γενική Διευθύντρια του WWF International, δήλωσε: «Πρόκειται για ένα μνημειώδες επίτευγμα για τη διατήρηση των ωκεανών. Η Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα θα αποτελέσει έναν ισχυρό καταλύτη συνεργασίας στα διεθνή ύδατα και τις συμφωνίες και είναι σημείο καμπής για τα δύο τρίτα των ωκεανών του πλανήτη που βρίσκονται πέρα από την εθνική δικαιοδοσία».
Η ανοιχτή θάλασσα διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας ολόκληρου του θαλάσσιου οικοσυστήματος, ωστόσο μόλις το 1% αυτής της τεράστιας έκτασης προστατεύεται σήμερα. Η Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα, γνωστή και ως «Συμφωνία για τη Βιοποικιλότητα πέραν της Εθνικής Δικαιοδοσίας» ή «BBNJ», θεσπίζει επιτέλους έναν νομικά δεσμευτικό μηχανισμό για τη δημιουργία Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (MPAs) – ένα καθοριστικό βήμα προς την επίτευξη του παγκόσμιου στόχου για προστασία του 30% των ωκεανών έως το 2030, όπως έχει συμφωνηθεί στο Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα.
Η Jessica Battle, Ανώτερη Ειδικός του WWF για τη Διεθνή Διακυβέρνηση και Πολιτική των Ωκεανών, τόνισε: «Η Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα είναι μια μοναδική ευκαιρία για ουσιαστική βελτίωση του σημερινού καθεστώτος και για τη δημιουργία ενός πλαισίου ενισχυμένης συνεργασίας προς όφελος του ωκεανού, της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών που στηρίζουν την ανθρωπότητα. Η ανοιχτή θάλασσα δεν ανήκει σε κανέναν αλλά είναι ευθύνη όλων, επομένως η επιτυχία της Συνθήκης και η ευρύτερη προστασία των ωκεανών θα εξαρτηθούν από τον διαφανή διάλογο και την αποτελεσματική συνεργασία όλων των εμπλεκομένων – από την αλιεία και τη ναυτιλία έως και την εξόρυξη».
Η Συνθήκη, που χρειάστηκε σχεδόν δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθεί, υιοθετήθηκε τον Ιούνιο του 2023 και άνοιξε για υπογραφές τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Θα τεθεί σε ισχύ 120 ημέρες μετά την 60ή επικύρωση, δηλαδή στις 17 Ιανουαρίου 2026.
Η ανοιχτή θάλασσα στηρίζει καίριες αλιευτικές δραστηριότητες, φιλοξενεί εκατοντάδες χιλιάδες είδη και μετριάζει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, απορροφώντας το 23% των ανθρωπογενών εκπομπών άνθρακα την τελευταία δεκαετία. Παρ’ όλα αυτά, τα ύδατα αυτά υφίστανται έντονη εκμετάλλευση από βαριά επιδοτούμενες βιομηχανικές αλιευτικές δραστηριότητες μακρινών υδάτων, με σοβαρές συνέπειες για τα είδη και την υγεία των ωκεανών.
Σημειώσεις προς τους συντάκτες
Το WWF υποστήριξε την ενσωμάτωση βασικών διατάξεων στη Σσυνθήκη, όπως:
- Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (MPAs): Ένας σαφής μηχανισμός για τη δημιουργία και διαχείριση προστατευόμενων περιοχών πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας.
- Εκτιμήσεις Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων: Υποχρεωτικές αξιολογήσεις για δραστηριότητες με πιθανές οικολογικές συνέπειες, όπως η αλιεία και η εκμετάλλευση πόρων.
- Επιστημονική, Οικονομική και Τεχνολογική Στήριξη: Δεσμεύσεις από τις ανεπτυγμένες χώρες για την υλοποίηση της Συνθήκης μέσω ενίσχυσης δυνατοτήτων και μεταφοράς τεχνολογίας.
- Μηχανισμός Επίλυσης Διαφορών: Ένα ισχυρό σύστημα συμμόρφωσης για την αντιμετώπιση παραβάσεων και τη διασφάλιση λογοδοσίας.
Η Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα είναι απαραίτητη για την εφαρμογή του Παγκόσμιου Πλαισίου για τη Βιοποικιλότητα, το οποίο δεσμεύει τα κράτη να προστατεύσουν και να διατηρήσουν τουλάχιστον το 30% των ωκεανών και να αποκαταστήσουν το 30% των υποβαθμισμένων περιοχών έως το 2030.
Αν και η προστασία του 30% των ωκεανών είναι κρίσιμη, το WWF υπογραμμίζει ότι και το υπόλοιπο 70% πρέπει να διαχειρίζεται με βιώσιμο τρόπο. Η επίτευξη ενός μέλλοντος θετικού για τη φύση απαιτεί μετασχηματισμό των παραγόντων απώλειας βιοποικιλότητας, ιδίως στην παραγωγή θαλασσινών, την εκμετάλλευση πόρων και τη ναυτιλία, ενώ παράλληλα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
φωτογραφία © Kellie Churchman
