Για να τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί στην πράξη, θα πρέπει τουλάχιστον 60 χώρες να προβούν στην υπογραφή και επικύρωσή της.
Η Συνθήκη προβλέπει συγκεκριμένους μηχανισμούς και εργαλεία για την προστασία και βιώσιμη χρήση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας σε περιοχές εκτός εθνικής κυριαρχίας, όπως είναι η ανοιχτή θάλασσα. Ειδικότερα, με το νέο πλαίσιο οι δραστηριότητες στην ανοιχτή θάλασσα θα υπόκεινται πλέον σε διαδικασίες εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ανάλογες με την κλίμακα του αντικτύπου. Παράλληλα, θα συμβάλει στην καλύτερη συνεργασία και τον μετριασμό των σωρευτικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην ανοιχτή θάλασσα, όπως της ναυτιλίας, της βιομηχανικής αλιείας, και των άλλων δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης πόρων. Το WWF πιστεύει ότι αυτό είναι καθοριστικής σημασίας για μελλοντικές δραστηριότητες, όπως οι εξορύξεις σε βαθιά ύδατα και η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε μεγάλα βάθη.
Στο πλαίσιο της Συνθήκης, προβλέπεται Επιστημονικό και Τεχνικό Όργανο, Επιτροπή Εφαρμογής και Συμμόρφωσης και μηχανισμός επίλυσης των διαφορών, που είναι εξαιρετικά σημαντικά για τη διασφάλιση της ενδελεχούς και αξιόπιστης αξιολόγησης των προτάσεων και σχεδίων διαχείρισης για τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, της ουσιαστικής ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των κρατών και της δυνατότητας ανάληψης δράσης σε περιπτώσεις παραβιάσεων των διατάξεων της συνθήκης.
Η Ελλάδα μπορεί να είναι περήφανη για την επικύρωση της Συνθήκης. Όμως, τι κάνει με τη θέσπιση των δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο εντός των εθνικών χωρικών υδάτων;
Ενώ, άκρως ανησυχητική είναι η έναρξη της διαδικασίας παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε περιοχές στο Ιόνιο και τη Νότια Πελοπόννησο, δραστηριότητες απολύτως επιβαρυντικές και ασύμβατες με τη θέσπιση των Θαλάσσιων Πάρκων και με κάθε έννοια προστασίας ευαίσθητων και σημαντικών ειδών και οικοτόπων.
Το WWF πιστεύει ότι η Συνθήκη για την ανοιχτή θάλασσα είναι πολύ σημαντική καθώς δημιουργείται παγκοσμίως ένα πλαίσιο για την κήρυξη προστατευόμενων περιοχών στην ανοιχτή θάλασσα, απαραίτητη προϋπόθεση για την προστασία του 30% των θαλασσών μας έως το 2030. Καθώς η Ελλάδα ανέλαβε την αξιέπαινη πρωτοβουλία κύρωσής της, είναι εξαιρετικά σημαντικό να δείξει στη διεθνή κοινότητα και στις χώρες που επίσης καλούνται να κυρώσουν τη σύμβαση, ότι εννοεί όσα δηλώνει, αναλαμβάνοντας τις πραγματικά γενναίες απαραίτητες πρωτοβουλίες θεσμικής προστασίας των πολύτιμων θαλάσσιων οικοσυστημάτων εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σημειώσεις:
- Η επαναληφθείσα 5η Διακυβερνητική Διάσκεψη για μια παγκόσμια νομικά δεσμευτική συμφωνία βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) σχετικά με τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της θαλάσσιας βιολογικής ποικιλότητας σε περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας πραγματοποιήθηκε στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη στις 19 και 20 Ιουνίου 2023.
- Στις 19 Ιουνίου 2023, η Διάσκεψη ενέκρινε, με συναίνεση, τη Συμφωνία βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας σχετικά με τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας σε περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας ( A/CONF.232/2023/4 )
- Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας είναι μια από τις πιο ευρέως επικυρωμένες συνθήκες στον κόσμο με 168 συμβαλλόμενα μέρη, που τέθηκε σε ισχύ το 1994.
- Η Συνθήκη για την ανοιχτή θάλασσα είναι η τρίτη «συμφωνία εφαρμογής» στο πλαίσιο της Σύμβασης για το δίκαιο της θάλασσας και εστιάζει σε τέσσερις τομείς: θαλάσσιοι γενετικοί πόροι, χωρικά εργαλεία διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και ανάπτυξη ικανοτήτων και μεταφορά θαλάσσιας τεχνολογίας.
