Με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη γρίπη των πτηνών (Η5Ν1), οι Κινητές Ομάδες Υγείας (ΚΟΜΥ) του ΕΟΔΥ πραγματοποίησαν σειρά στοχευμένων δράσεων σε περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου είχαν επιβεβαιωθεί πρόσφατα κρούσματα γρίπης σε άγρια πτηνά.
Συγκεκριμένα, το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου, στις λίμνες Χειμαδίτιδα, Ζάζαρη και Μικρή Πρέσπα στην Π.Ε. Φλώρινας, όπου καταγράφηκαν θάνατοι αργυροπελεκάνων μολυσμένων με H5N1, οι ΚΟΜΥ προχώρησαν σε ανάρτηση ενημερωτικών αφισών στα κεντρικότερα σημεία που έχουν πρόσβαση επισκέπτες και κάτοικοι της περιοχής. Επισκέφθηκαν το ιατρείο Λευκώνα, την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών και τον ΟΦΥΠΕΚΑ στον Άγιο Γερμανό, όπου έγινε διά ζώσης ενημέρωση στον τοπικό πληθυσμό για τη σημασία της αποφυγής επαφής με την άγρια ορνιθοπανίδα της περιοχής.
Αντίστοιχη δράση πραγματοποιήθηκε στη λίμνη Κερκίνη της Π.Ε. Σερρών στις 20 Μαρτίου, μετά την επιβεβαίωση νέου κρούσματος Η5Ν1 σε αργυροπελεκάνο. Κλιμάκιο των ΚΟΜΥ βρέθηκε στον οικισμό Λιθότοπος, στο λιμάνι και στο παρατηρητήριο της λίμνης, όπου ενημέρωσε ψαράδες και τουρίστες τοποθετώντας παράλληλα ενημερωτικές πινακίδες.
Το μήνυμα του ΕΟΔΥ μέσα από το έντυπο υλικό και την δια ζώσης ενημέρωση του κοινού ήταν διττό: αφενός αποφυγή επαφής με τα άγρια πτηνά και ζώα της περιοχής, π.χ. αποφεύγοντας το τάϊσμα που μπορεί να κάνει τα πτηνά να έρθουν πολύ κοντά στους επισκέπτες, αφετέρου άμεση ειδοποίηση των αρμόδιων αρχών αν εντοπιστούν άρρωστα ή νεκρά άγρια πτηνά.
Οι επιτόπιες αυτές ενημερωτικές δράσεις που συντονίζονται από τον ΕΟΔΥ και πραγματοποιούνται από τις ΚΟΜΥ συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας, ενισχύοντας την επαγρύπνηση τόσο των τοπικών κοινωνιών όσο και των επισκεπτών σε περιοχές αυξημένου κινδύνου.
Ευρωπαϊκό πρόγραμμα CSN: Ένα ισχυρό συνεργατικό δίκτυο επιτήρησης στην υπηρεσία της Δημόσιας Υγείας
Η πανδημία της COVID-19 ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο την ανάγκη για ισχυρά, διασυνδεδεμένα και ευέλικτα συστήματα επιτήρησης, ικανά να ανιχνεύουν έγκαιρα και να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις αναδυόμενες απειλές για τη δημόσια υγεία. Πέρα από την πρόσφατη πανδημία, όλες οι κρίσεις δημόσιας υγείας των τελευταίων ετών κατέδειξαν ότι, η αποσπασματική επιτήρηση και η έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ τομέων περιορίζουν την ικανότητα ταχείας απόκρισης και προληπτικής δράσης. Σε αυτό το πλαίσιο, το ευρωπαϊκό έργο CSN – Collaborative Surveillance Network, που συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα EU4HEALTH της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έρχεται να καλύψει αυτό το κρίσιμο κενό, δημιουργώντας ένα ισχυρό και συνεργατικό δίκτυο επιτήρησης.
Η επίσημη έναρξη του έργου πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου στο αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας συνεργασίας μεταξύ κορυφαίων εθνικών και διεθνών φορέων. Το CSN αξιοποιεί τη σημαντική εμπειρία του ΕΟΔΥ στην επιδημιολογική επιτήρηση και του Υπουργείου Υγείας στη διαχείριση κρίσεων. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής …
Παρατεταμένη δραστηριότητα λοιμώξεων αναπνευστικού κατά τη φετινή περίοδο: Τάσεις & Δεδομένα από την επιδημιολογική επιτήρηση του ΕΟΔΥ
Η φετινή περίοδος επιτήρησης των λοιμώξεων αναπνευστικού χαρακτηρίστηκε από παρατεταμένη παρουσία τους στην κοινότητα, με καθυστερημένη αποκλιμάκωση σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές. Υπενθυμίζεται η σημασία τήρησης προληπτικών μέτρων καθώς και η ανάγκη έγκαιρου εμβολιασμού έναντι των παθογόνων του αναπνευστικού, ειδικά για τα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.
Ο ΕΟΔΥ μέσω του Δικτύου Παρατηρητών Νοσηρότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (Δίκτυο Sentinel του ΕΟΔΥ), καταγράφει συστηματικά τη συχνότητα εμφάνισης της γριπώδους συνδρομής στην κοινότητα, εκτιμώντας με τον τρόπο αυτό το επίπεδο της δραστηριότητας των ιών που προκαλούν λοιμώξεις αναπνευστικού. Τυπικά, η δραστηριότητα των ιών αυτών παρουσιάζει χαρακτηριστική εποχικότητα: κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα από το τέλος της άνοιξης μέχρι τα τέλη του φθινοπώρου, ενώ στη συνέχεια αρχίζει να αυξάνεται προοδευτικά, σημειώνοντας κορύφωση το χειμώνα και στη συνέχεια σταδιακή αποκλιμάκωση.
Κατά τη φετινή σεζόν επιτήρησης, η φάση ανόδου της συχνότητας της γριπώδους συνδρομής στην κοινότητα άρχισε κατά την εβδομάδα 47/2024, σημειώνοντας κορύφωση την εβδομάδα 1 του 2025. Από την εβδομάδα 1/2025 μέχρι και την εβδομάδα 10/2025, παρέμεινε σε σταθερά επίπεδα, ενώ την εβδομάδα 11/2025 υποχώρησε σημαντικά. Σε αντίθεση λοιπόν με την περσινή περίοδο επιτήρησης, η φάση της αποκλιμάκωσης καθυστέρησε αρκετά, υποδηλώνοντας μια παρατεταμένη δραστηριότητα των ιών του αναπνευστικού στην κοινότητα.
Σημείωση 1: Ο αριθμός κρουσμάτων ανά 1.000 επισκέψεις εκτιμάται με στάθμιση ως προς τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας κατά γεωγραφικό διαμέρισμα και αστικότητα (ΕΛΣΤΑΤ, απογραφή 2011).
Σημείωση 2: Προσωρινά στοιχεία. Επισημαίνεται ότι μπορεί να υπάρξουν εβδομαδιαίες μικρές τροποποιήσεις της καμπύλης, δεδομένου ότι συνεχίζεται η αποστολή δεδομένων από το σύστημα Sentinel και μετά τη δημοσίευση της παρούσας έκθεσης.
Σημείωση 3: Δεν παρουσιάζεται στο παραπάνω διάγραμμα η εβδομάδα 53 του έτους 2020 (δίσεκτο έτος).
Εργαστηριακά δεδομένα από δείγματα ασθενών με γριπώδη συνδρομή δείχνουν πως η παρατεταμένη αυτή δραστηριότητα αντανακλά κατά κύριο λόγο τη δραστηριότητα της γρίπης, η θετικότητα της οποίας παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα (άνω του 30%) τις δέκα πρώτες εβδομάδες του 2025.
Αντίθετα, όσον αφορά στον ιό SARS-CoV-2 τα εργαστηριακά δεδομένα υποδεικνύουν ότι δεν σημειώθηκε χειμερινό επιδημικό κύμα COVID-19, με τη θετικότητα του ιού να παραμένει σε σταθερά χαμηλά επίπεδα από την αρχή του έτους.
Η δε δραστηριότητα του ιού RSV μπορεί να χαρακτηριστεί ως ήπια, με τη θετικότητα να μη ξεπερνά το 5%.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η ερμηνεία των τάσεων, ιδιαίτερα για τις πιο πρόσφατες εβδομάδες, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επίδραση των πιθανών καθυστερήσεων στη δήλωση των αποτελεσμάτων, της μη δήλωσης αποτελεσμάτων από μεμονωμένα σημεία επιτήρησης ή του χαμηλού αριθμού διαθέσιμων δειγμάτων.
Συνοψίζοντας, όπως αποτυπώνεται από την επιδημιολογική επιτήρηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, φέτος παρατηρείται παρατεταμένη παρουσία αυτών των λοιμώξεων στην κοινότητα. Υπενθυμίζεται η σημασία τήρησης προληπτικών μέτρων καθώς και η ανάγκη έγκαιρου εμβολιασμού έναντι των παθογόνων του αναπνευστικού, ειδικά για τα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.
